मराठीचा अभिमान

 सह्याद्रीच्या शिखरांनी,उंचावला स्वाभिमान ||

माझ्या मराठी मातीचा,आहे मला अभिमान ||धृ ||

माय मराठी गं माझी,गाते जात्यावर ओवी||

करी वावरी घुगऱ्या, जमे पंगतच गावी ||

गावातल्या पंगतीत, भाऊबदकीचं छान ||1||

माझ्या मराठी मातीचा, आहे मला अभिमान ||

घाम गाळला कष्टाने, शेत फुले माळावर||

घडे नशीब आमुचे, नांगराच्या फाळावर ||

नांगराच्या फाळाचं गं,आहे लोखंडीचं पानं ||2||

माझ्या मराठी मातीचा, आहे मला अभिमान ||

म्हणे तुकोबा तुकोबा, ग्रामगिता आचराणं ||

 ठेवा संस्कृतीचा जिचा, अशी मराठी महान ||3||

दारी रांगोळी घालते, दिवावात तुळशीला ||

 चाक कुंभाराचे देई, गोड पाणी कळशीला ||

 आणि वट्यात घेऊन, पतीदेवासाठी हाणं ||

माझ्या मराठी मातीचा, आहे मला अभिमान ||4||

माझी मराठी गं माय, जपतसे लोककला ||

वाढवले जगवले, माय मराठीने मला ||

मराठीची लेक मी गं, आहे किती भाग्यवान ||5||

माझ्या मराठी मातीचा, आहे मला अभिमान ||

माय मराठी गं माझी, डोई पदर ठेवते ||

पुण्यवन्त माऊली गं,कुंकू कपाळी लेवते ||

लेवलेल्या कुंकवाला, संग हळदीचा मान ||6||

माझ्या मराठी मातीचा, आहे मला अभिमान ||

   -रेखा उत्तमराव राऊत

      यवतमाळ 

हायकू

    सकाळ रोज

चाफा माळून येते

   आनंद होते

    सकाळ रोज

चाफा माळून येते

   लेवून साज

  

   आपल्या घरा 

या रे या पक्षानो या

   परतूनिया

  नको उसासा

रुसवा फुगवा रे

 करा मैत्री रे

   लांब होती गं

ती नारळाची शेंडी

  काल राती गं

   आला गं वारा

झुळू झुळूक आला

  आनंद झाला

   डुंबली नौका 

 एक वादळात गं

   सर्वांनी ऐका

  मला हवे गं

समतेचे गीतच

  नवी वाटच

    आई रमाई

थोर माऊली आहे

  सावली आहे

   झाली तु आई 

पहिली गं शिक्षिका

   सावित्रीबाई

   शामची आई 

माझा शाम गुणाचा

  म्हणे गं बाई 

    स्वप्न पहावे

आणि पूर्ण करावे

  सगळ्यांनीच

    शाळेत जाऊ

बाळा शिकूया शाळा

  छोट्या गोपाळा

     शाळेत देई

ज्ञान गुरुजी आम्हा

   बुद्धीची येई

  खेळ खेळूया

करूया व्यायाम हो

  आणि पळूया 

   आला मिरुग

करा पेरणी आता

   धरा सरता 

     शेतकऱ्याची

लेकरे आम्ही सगळी

    कष्टकऱ्याची 

   -विदर्भ एक्सप्रेस 

 

हायकू

   करू अभ्यास 

 वनस्पतीचे शास्त्र

    जाणू तरुस

    रसायनांचे 

रसायन शास्त्र हे

   एक शस्त्र हे

   समजू गोष्टी

गं प्रणिशास्त्रातल्या 

    शरीरातल्या 

  मराठी माझी

माय जगती थोर

  मराठी माझी

 आली गं बाई 

 पर देशातून गं 

   इंग्रजीबाई

    गणित कच्चे 

 कोणाचे असू नये

    सूत्रच सच्चे

   नकाशे सर्व

भूगोलात दिसते

    मिळते रस्ते

  म्हणे घडीचे 

कारण दे विज्ञान

  व्हावे सज्ञान

    हिंदुस्थानची 

हिंदी झाली बिंदी गं

   स्वाभिमानाची

   नागरिकांचे

हे नागरिक शास्त्र

  अमूल्य अस्त्र

    अर्थशास्त्राचे

 श्री अँडम स्मितची

    हो जनकची

-विदर्भ एक्सप्रेस 

  

   

आनंदसागर

काहीशा आनंदमहोत्सवी रंगछटांनी रंगलेला हा परिसर किती मनमोहक आहे..... अरे हे स्वप्न तर नाही ना!कसले स्वप्न!!मी आज जिथे उभी आहे ते एक आनंदाचे सागर आहे.हो. आनंदसागर! ईश ss किती लाजतात ही फुलं. हो ना बाईची जात कधी कधी तिच्या निखळ लाजण्याने ही शोभूनच दिसते.

    ते बघा आगगडी. बसा जी मग लवकर त्यात. ती झुकझुकझुक गाणे गात सैर करून आणते. हू!किती मस्तय नं या मासोळ्यांचं घर. आणि बाई कारंजाची कलाकारी विचारू नये. तसे बी मला वेलीनी झाकलेला पूल च आवडतो. खाली त्या बदाकी क्वक क्वक करत नुसत्या पोहना करतात. खेळणी तर आहेच पण खेळल्यावरीच भारी मजा. हिरवगार जिकडंतिकडं मेहंदीचं बगीचच बगीच आणि नवनव रंग ल्यालेली फुलं नी झाडझूडं वेलीने सजलेला आनंदसागर.

शेलजरी

 मी रात सरावी  ,

अंधाराची साडी नेसून.

यावे उद्या रवीराजा रे,

उजेडाच्या गाडीत बसून.

माय -दिवाळी विशेषांक आत्मबल साप्ताहिक 2021

  बरोबर च्या लेकरावर हात कसा उचलावा म्हणून बाप विचार करतो पण माय दोन गालफटात लगावून मोकळी होते. कायले करते एवढं माय!मायं च काळीज वं कारण आपणच म्हणतो नं बाप म्हणजे देव माणूस मंग माय आण बाप काई येगळे येगळे नाई. बाप देवमाणूस हाय तं त्याचाच आत्मा म्हणजे आपली माय असते वं. आणि आपल्या आत्म्याचा काळजाशी संबंध. पित्याचं काळीज जरा खंबीर असतं. ते सोसून घेतं. पण मायचं काळीज मायेच्या ओल्याव्यानं ओतप्रोत झालेलं असतं आण काळजात घाव झाला का वरमतो नं वं आपुन;म्हणूनच का काय कधीही आपल्याला काही दुखापत झाली का बाबा वं!नं म्हणता सगळ्यांच्या तोंडून आई वं असा चं उद्गार निघतो. बगा मा वं असा उद्गार निघतो नं.

           माय ही माय असते. तुमी बायकोच्या कपाटात बगा, ढगनाभर साड्यांचा ढीग असतो. पण मायच्या कपाटात काय असते माहितीय!आपल्या लहानपणीच्या" शी "च्या बालुत्यांपासून तं आपण मोटं होत पर्यंतच्या मायेने ओथंबलेल्या आठवणीच आठवणी असतात. इथं पासून तर एकाचे दोन हात करून देईपर्यंत तुमच्या आमच्या सर्व आठवणी. ती कपाटात म्हणा. गाठोड्यात बांधून जपून ठेवत असते. नव्हे!त्या आठवणी ती जगत ही असते.

           आपल्याला माहितीय शाळेत जाताना माय दोन तीनच रुपये द्यायची खाऊसाठी आणि म्हणत पोटभराची वस्तू घेऊन खा. मले सांग माये यावं दोन -तीन रुपयात खरच कोणती एवढी पोटभराची वस्तू येते वं मायं...!पण हे व्यवहाराचं गूढ ज्ञान ती समजून उमजून नं विसरता देते. अगदी बापासारखं की त्या गोड धोड चॉकलेट पेक्षा, संत्रीच्या, खोबऱ्याच्या आणि पेबरमिटच्या गोळ्यांपेक्षा यात येणारी पोटभराची वस्तू वस्तू म्हणजे काय वं. बिस्कीट आण बिरेड. मंग तेच घ्याच. खाऊन टाकाच. शाळेतल्या नळाच गटागटा पाणी पेलं आण शर्टाच्या बाहीनं तोंड पुसत धावत जाऊन वर्गात बसायचं. काय गम्मत हाय!माय कितीही रागावली तरी मायेन जवळ घेतेच. नाही का? म्हणूनच कदाचित आपली बहिणाबाई आपल्या कवितेत गोड आवाजात म्हणते की "जिले फुटला ना पान्हा, तिले माय म्हणू नये "माय म्हणल्यावर पान्हा फुटणारच दूध गळणारच. तान्हा पोटभर जवा पेइन तिच्या मनाचं समाधान होईन.

            जवा माय वृद्ध होते. अनुभवाची तिच्याकडं काठी असते. त्या काठीला आधार होणं प्रत्येक मुलाचं कर्तव्यच हाय. मंग असं नाई मनू शकत का मी जर जिले पान्हा फुटला नाई तिले माय म्हणू नये तर ज्यानं मायबापाची सेवा नाई केली त्याले लेकरू (मुलगा /मुलगी )म्हणू नये. आण सुनेचं बी. जशी आपली माय तशी लोकाची माय नाई का!सासू झाली म्हणून का तिच्या जीवाचे यले कराचे. आण माय आली का पुरणाचा सयंपाक कोण सांगलं!!मायचं काळीज खूप मोटं असतं. प्रेयसीला धोका दया. प्रियकराला धोका दया. तो किंवा ती "अच्छा सीला दिया तुने मेरे प्यार का "म्हणत सगळं विसरून जाईन. वेळ प्रसंगी बहुदा ही वेळ येऊ शकते. पण मायले तुमी तीच काळीजच काय प्राण ही मागले तरी ती बिचारी हसत हसत देईन. ते एक चित्रपट आहे बगा "उतावळा नवरा "नावाचा मायेच्या काळजाची कुणी परीक्षा घेवू नये. ते एवढं निर्मळ निरागस हाय का त्याची सर कायलेच यत नाई. तुमचा पैसा आडका काहीच त्याची बरोबरी करू शकत नाई. तिचं प्रेम या सर्वांपेक्षा वरचड हाय. पवित्र हाय. आणि अनमोलच हाय ते हो मायचं प्रेम.निर्मळ,निरागस,निस्वार्थी प्रेमाचा अथांग समुद्र म्हणजे खरच आपली माय हाय. जी आपलं सगळं आयुष्य लेकरायसाठी आजीवन वाहून घेते.

     ती उशाशी टक लावून बसते. तवा माय डाक्टर हाय का!का वाटते. जवा माय सोबतीणीशी भांडू नोको म्हणते. चांगली राय म्हणते तवा माय मास्तर सारकी वाटते. जवा लेकराले दुद पाजते मंग माय स्कंदमाता वाटते. जवा बाप गेल्यावर माय अदार होते तवा माय बाप बी वाटते. खंबीरतेन पाटीशी उभी रायली का माय दुर्गा चंडी बी वाटते. आण आला का राग तिले जर!आपण चांगलं नाई वागलं तर. मंग माय काय बी भेटो फेकून मारते. बेलन्यान, चपलान काय नं बी मारते तवा ती मले साक्षात कालिमाता वाटते. पण खरच माय असली का सर्व सुक नशिबी असल्यासारकी वाटते. आण खरच अजुनयं कळलं नसन तं त्याले विचारा ज्याले माय नाई त्याले कसं वाटते.

      -विदर्भ एक्सप्रेस

    समाजमनाची सफर

-कु. रेखा उत्तमराव राऊत

आयुष्याच्या पुस्तकाचे धडे हजार असतात.

     पहाव्या, स्मराव्या आणि आठवाव्या रात्री निरव असतात.दिवस गलक्यात जातो. जरासे सावरावे रवीराजा काय खाचाखाच ठेचा देतो. मला आयुष्याचं कोडं आहे. कितीदा उलगडत नाही.मर्म जाणून मी काय करावे. मर्मात कितीदा मीच सापडत नाही. विचार कसे आडवे -तिडवे गटांगळ्या घेतात. छेदून पुन्हा काळजाला माघारी येतात. जगणे हे जगणे बिगणे निव्वळ बिव्वळ काही नाही. मी व्यस्त आयुष्यात जरा रिकामी बाही नाही. पिळून घे घाम थोडासा. रमुन जा गमतीत जरासा. शांतीचा नी क्रांतीचा बुक्का बिक्का लावुन घे. मिळेल तिथे शोध जागा मिळेल तिथे मावून घे. बघू सुख दुःखाचा दर्प नं ज्याला असे कोणतेच वार नसतात. आयुष्याच्या पुस्तकाचे धडे हजार असतात.

     -विदर्भ एक्सप्रेस

   समाजमनाची सफर